Veelgestelde vragen (FAQ)

Main content

Toegankelijkheid

Een kwart van de Nederlandse bevolking heeft één of meerdere fysieke of mentale beperkingen die het gebruik van het internet bemoeilijken. Denk daarbij aan mensen die doof of slechthorend zijn, blind of slechtziend, kleurenblind of dyslectisch, of één of meerdere ledematen niet kunnen gebruiken. Ook zijn er meer dan een miljoen laaggeletterden en een miljoen minder begaafden. Daarnaast hebben we te maken met een groter wordende groep ouderen. Voor al deze mensen is het belangrijk dat websites en apps zo toegankelijk mogelijk zijn. De overheid mag niemand buitensluiten, daarom geldt er een wettelijke verplicht voor toegankelijkheid van overheidswebsites en -apps.

Een toegankelijke website levert veel voordelen op. Denk daarbij aan:

  • Iedereen kan gemakkelijk navigeren over jouw website of app
  • De informatie is beter te vinden en te doorzoeken
  • Grotere kwaliteit en duurzaamheid
  • Grotere klanttevredenheid
  • Goed voor je sociale profiel en diversiteit
  • Heldere communicatie met je leverancier(s)
  • Kostenreductie

Bedenk allereerst dat je alleen succesvol op de lange termijn kunt zijn wanneer je toegankelijkheid verankert in de processen van je organisatie. We hebben een stappenplan ontwikkeld waarmee je grip kunt krijgen op de toegankelijkheid van al jouw digitale kanalen.

Daarnaast bieden we ook een publicatie aan, waarin we tips geven om als organisatie structureel grip te krijgen op toegankelijkheid.

Voor apps geldt WCAG 2.1 eveneens. In deze standaard zijn (nog) geen specifieke eisen ten aanzien van technieken voor apps opgenomen, maar de succescriteria zijn wel van toepassing.

Ja. Voor meer informatie hierover zie: Intranetten, extranetten en cloudapplicaties.

Toegankelijkheidsverklaring

De toegankelijkheidsverklaring heeft een vaste vorm. Zo kunnen de verklaringen met elkaar vergeleken worden en maakt het de harmonisatie van het toezicht eenvoudiger. De Europese Commissie heeft in oktober 2018 een model vastgesteld. Op basis hiervan heeft het Ministerie van BZK een Nederlands model ontwikkeld.

Ja. De Europese richtlijn schrijft de eisen voor waaraan de verklaring moet voldoen. Het is aan iedere lidstaat om daar een nationaal model van te maken. Ook kunnen lidstaten bepaalde facultatieve elementen verplicht maken. Het Nederlandse model is vastgesteld door de staatssecretaris van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en daarmee verplicht.

Nee.

Het model moet verplicht worden gebruikt door alle organisaties die vallen onder het Besluit digitale toegankelijkheid overheid. Of jouw organisatie ook moet voldoen kun je hier vinden: Voor wie is het verplicht?.

Logius biedt een invulassistent aan. Deze genereert automatisch een verklaring die volledig voldoet aan het model.

Europa schrijft de eisen voor op basis waarvan iedere lidstaat een eigen officiële model voor de toegankelijkheidsverklaring maakt. Van het nationale model mag niet worden afgeweken.

Op dat moment voldoet jouw organisatie niet aan de wettelijke verplichting. Welke consequenties dat kan hebben kun je lezen op toezicht en handhaving.

Omdat de verklaring een wettelijke verplichting is dient deze te worden ondertekend door een voor webtoegankelijkheid verantwoordelijke functionaris of bestuurder van jouw organisatie. Deze persoon dient vanzelfsprekend tekenbevoegd te zijn.

Binnen het samenwerkingsverband dient besluitvorming plaats te vinden wie de verklaring ondertekent. Deze persoon dient tekenbevoegd te zijn.

Minimaal eens per jaar, waarbij hij te allen tijde bijgewerkt moet zijn. Dus op het moment dat een verbetermaatregel is uitgevoerd is het verstandig de verklaring onmiddellijk bij te werken.

Je publiceert de verklaring op de desbetreffende website, op een plek waar zij goed vindbaar is. Als het om een app gaat dan publiceer je de verklaring in de appstore. Logius biedt een register aan op toegankelijkheidsverklaring.nl/register. Dat biedt je de mogelijkheid om alle verklaringen van jouw organisatie op één centrale plek te publiceren en te beheren. We bieden ook een label aan die je kunt publiceren op je eigen website en die verwijst naar het register.

Nee. Maar met het oog op transparantie, beheer en monitoring verdient het wel de voorkeur.

Op 23 september 2020 voldoe je aan de wettelijke verplichting op het moment dat je een toegankelijkheidsverklaring hebt gepubliceerd (op een goed vindbare plek) die voldoet aan het officiële, door het ministerie van BZK beschikbaar gestelde, model.Tevens moet je eerste maatregelen hebben getroffen om de toegankelijkheid te verbeteren. Dit begint met het uitvoeren van een toegankelijkheidsonderzoek of een besluit om de website op te heffen. Je voldoet dus aan de verplichting op het moment dat je een verklaring hebt gepubliceerd met minimaal Status C: Eerste maatregelen getroffen.

Het uiteindelijke doel is wel dat alle websites en apps van jouw organisatie volledig voldoen aan de norm. Op dit moment is dat WCAG 2.1 A en AA. Voer dus de in de verklaring voorgenomen maatregelen uit binnen de planning. Handhavende organisaties zullen de voortgang gaan beoordelen.

Wettelijke verplichting

Domeinen, intranetten, extranetten, cloudapplicaties (saas-oplossingen).

Er is sprake van onevenredige last wanneer het voordeel voor een gebruiker niet opweegt tegen de kosten en de moeite die moeten worden gespendeerd aan de oplossing van een toegankelijkheidsvraagstuk.

In de wet staat het volgende:
Bij de beoordeling of sprake is van een onevenredige last, houdt de overheidsinstantie rekening met de relevante omstandigheden, waaronder:

  • de aard, omvang en financiële middelen van de betrokken overheidsinstantie, en de geraamde kosten en
  • baten voor de betrokken overheidsinstantie in verhouding tot de geraamde voordelen voor personen met een beperking, rekening houdend met de frequentie en de duur van het gebruik van de specifieke website of mobiele applicatie.

Als je onevenredige last claimt, dan neem je dit op in de toegankelijkheidsverklaring èn je biedt een of meerdere toegankelijke alternatieven aan.

Social media vallen niet onder het Besluit digitale toegankelijkheid overheid. Bedenk daarbij wel dat je mensen bewust uitsluit van belangrijke overheidsinformatie. Daarnaast is het goed mogelijk dat je niet voldoet aan de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte.

Op 23 september 2020 voldoe je aan de wettelijke verplichting op het moment dat je een toegankelijkheidsverklaring hebt gepubliceerd (op een goed vindbare plek) die voldoet aan het officiële, door het ministerie van BZK beschikbaar gestelde, model. Tevens moet je eerste maatregelen hebben getroffen om de toegankelijkheid te verbeteren. Dit begint met het uitvoeren van een toegankelijkheidsonderzoek of een besluit om de website op te heffen. Je voldoet dus aan de verplichting op het moment dat je een verklaring hebt gepubliceerd met minimaal Status C: Eerste maatregelen getroffen.

Het uiteindelijke doel is wel dat alle websites en apps van jouw organisatie volledig voldoen aan de norm. Op dit moment is dat WCAG 2.1 A en AA. Voer dus de in de verklaring voorgenomen maatregelen uit binnen de planning. Handhavende organisaties zullen de voortgang gaan beoordelen.

Nee, sinds 15 november 2016 is het Principe Universeel niet meer verplicht. Vanaf die datum is de standaard Webrichtlijnen vervangen door een Europese standaard voor toegankelijkheid, EN 301 549.

Principe Universeel is door het Forum Standaardisatie op de lijst met aanbevolen standaarden geplaatst.

De standaard Webrichtlijnen versie 2 bestond uit twee onderdelen:

  • Toegankelijkheidseisen: de Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.0 niveau AA.
  • Eisen voor bouwkwaliteit: het Principe Universeel.

Op 22 december 2016 is een nieuwe Europese richtlijn voor de toegankelijkheid van overheidswebsites en apps van kracht gegaan. Om in lijn te blijven met deze richtlijn is de standaard Webrichtlijnen op 15 november 2016 vervangen door een Europese standaard voor toegankelijkheid.

Met user generated content bedoelen we tekst, afbeeldingen of andere inhoud die op een overheidswebsite verschijnt maar die niet door de overheidsorganisatie zelf is gecreëerd of (betaald) in opdracht van de overheidsorganisatie is gemaakt. De overheidsorganisatie is niet verantwoordelijk voor dit soort content, maar moet wel met een aantal zaken rekening houden.

User generated content is inhoud van derden. Lees er meer over bij specifieke situaties.

Nee, als je website voldoet aan Webrichtlijnen versie 2 of aan WCAG 2.0 op niveau A en AA dan voldoet deze gedeeltelijk aan de wettelijke verplichting. Voor websites zijn hierin namelijk de eisen van WCAG 2.1 (niveau A en AA) opgenomen sinds 23 december 2018, waardoor er nieuwe succescriteria zijn toegevoegd.

Toegankelijkheidsonderzoek / testen

Heel veel antwoorden staan al hier: Toegankelijkheidsonderzoek

De onderzoeksaanpak moet voldoen aan nauwkeurig gedefinieerde criteria. Dit betekent dat je het onderzoek moet (laten) uitvoeren aan de hand van een goed gedocumenteerde evaluatiemethode. Hiervoor kun je de evaluatiemethode WCAG-EM van W3C worden gebruikt of een gelijkwaardige gedocumenteerde onderzoeksmethode.

Het op basis van een evaluatiemethode onderzoeken van een website is gespecialiseerd en tijdrovend werk. Zeker als je dergelijk onderzoek nooit eerder hebt uitgevoerd. Vergelijk het met het vervangen van het moederbord van je laptop. Beschik je over de technische kennis, alle benodigde documentatie en het gereedschap om zoiets naar behoren te doen? Of laat je zo’n klus liever over aan een specialist? Er zijn in Nederland diverse adviesbureaus die gespecialiseerd zijn in dit type onderzoek. Uiteindelijk is het een kosten/baten afweging.

Onderzoeksresultaten mogen niet ouder zijn dan 36 maanden om te kunnen dienen als onderbouwing voor een toegankelijkheidsverklaring waarin jouw organisatie verklaart ‘in control’ te zijn.

Om een compleet beeld te krijgen van de toegankelijkheid van een website, moet een handmatig onderzoek de gehele website omvatten. Als de content van een website op meerdere webdomeinen staat, moeten alle domeinen, subdomeinen en/of deeldomeinen die een logisch geheel vormen met het hoofddomein van de website, in het onderzoek worden meegenomen. De evaluatiemethode WCAG-EM beschrijft nauwkeurig hoe je een steekproef van de pagina’s op een website neemt die representatief is voor de hele website.

Automatische tools zullen in de regel maximaal 20% kunnen testen van de 50 verplicht toe te passen succescriteria van de WCAG. Voor een volledig inzicht is het daarom noodzakelijk om ook handmatig te testen.

Het op basis van een evaluatiemethode onderzoeken van een website is gespecialiseerd en tijdrovend werk. Zeker als je dergelijk onderzoek nooit eerder hebt uitgevoerd. Vergelijk het met het vervangen van het moederbord van je laptop. Beschik je over de technische kennis, alle benodigde documentatie en het gereedschap om zoiets naar behoren te doen? Of laat je zo’n klus liever over aan een specialist? Er zijn in Nederland diverse adviesbureaus die gespecialiseerd zijn in dit type onderzoek. Uiteindelijk is het een kosten/baten afweging.

Het is allereerst aan te raden om toegankelijkheid op te nemen in de eisen richting de leverancier. Vraag daarbij om een onderbouwing van de toegankelijkheid van het geleverde (deel-)systeem op te nemen in de opleveringsdocumentatie. Indien dit niet het geval is, kan een onderzoek uitgevoerd worden naar de toegankelijkheid van het systeem.

Neem toegankelijkheid op in de eisen richting de leverancier. De leverancier moet voldoen aan de technische eisen, en kan eventueel stappen zetten om redactionele fouten te voorkomen. Daarnaast kun je de redactieleden (laten) opleiden zodat zij goed toegankelijke content kunnen produceren.

Afhankelijk van de gemaakte afspraken is de leverancier doorgaans niet verantwoordelijk voor de content. De leverancier kan dus wel een onderzoek laten uitvoeren voor het technische gedeelte, dat als deelonderzoek kan dienen voor de toegankelijkheidsverklaring. Er moet dan wel aanvullend onderzoek plaatsvinden voor de content.

Er bestaat in Nederland een waarmerk: het Waarmerk Drempelvrij.nl. Dit waarmerk is niet verplicht. Het wordt echter ook niet afgeraden. Het is namelijk wel degelijk een manier om inzichtelijk te maken dat aan de toegankelijkheidseisen is voldaan.

De (gecombineerde) onderzoeksresultaten mogen niet ouder zijn dan 36 maanden om te kunnen dienen als onderbouwing voor een toegankelijkheidsverklaring waarin jouw organisatie verklaart ‘in control’ te zijn.

Ja. In de praktijk zal dit ook vaak voorkomen. Vooral tijdens de (door)ontwikkeling van een website of app is het raadzaam om in overleg met je leverancier delen te testen voordat je live gaat. Bedenk wel dat voor het opstellen van de toegankelijkheidsverklaring de (gecombineerde) onderzoeksresultaten niet ouder mogen zijn dan 36 maanden.

Voor apps bestaan geen automatische toetstools. Hiervoor kan dus uitsluitend handmatig onderzoek worden uitgevoerd.

De kosten van een toegankelijkheidsonderzoek zijn afhankelijk van diverse factoren, zoals de omvang van de website, of er eerder onderzoek is uitgevoerd, of er gebruik gemaakt wordt van templates en bouwstenen die voldoen aan de toegankelijkheidseisen, etc. Informeer naar de kosten bij een dienstverlener die hierin is gespecialiseerd. Kijk ook hieronder bij de tip ‘Combineren’ hoe je kosten kunt beperken. Reserveer in elk geval structureel budget voor ‘Quality Assurance’. Toegankelijkheidsonderzoek is daar onderdeel van.

Er bestaan diverse online tools die ondersteuning bieden bij het opstellen van een rapport ter onderbouwing van een toegankelijkheidsclaim. Bij het gebruik hiervan zijn er twee belangrijke aandachtspunten:

  • Report tools voeren géén (volledige) controle uit op de toegankelijkheid van een website. Ze brengen (slechts) structuur aan in bestaande testresultaten. De tools zijn bedoeld voor ervaren toegankelijkheidsonderzoekers die resultaten van reeds uitgevoerd onderzoek in een gestructureerde en (min of meer) gestandaardiseerde vorm willen presenteren.
  • Voor zover bekend zijn er op dit moment geen report tools die een rapport genereren dat volledig voldoet aan de eisen uit het Besluit digitale toegankelijkheid overheid. Om wel tot een rapport te komen dat voldoet, kan gebruik gemaakt worden van de standaard checklist van Logius. Hierin staan de onderwerpen die in een onderzoeksrapportage moeten staan. Zie: https://www.digitoegankelijk.nl/toegankelijkheidsverklaring/controle-door-logius

Algemeen

Voor een logo kan een alt-tekst een goed toegankelijk alternatief zijn. Voor huisstijlen die worden gebruikt voor interactie-elementen of tekstkleuren gelden de eisen in WCAG 2.1. Indien die kleuren niet voldoende contrastrijk zijn, moeten deze worden bijgesteld of uitgebreid voor online toepassing.

Het webteam, de communicatieafdeling of de ICT-afdeling kunnen niet in hun eentje zorgen voor digitale toegankelijkheid. Daarvoor is de hele organisatie nodig. Van hoger management, juristen, inkopers en vormgevers tot HR-adviseurs, trainers, redacteuren en testers. In deze publicatie lees je wat je moet weten en regelen om de informatie en diensten van jouw organisatie toegankelijker te maken. Voor twaalf verschillende rollen (functies) wordt nauwkeurig uitgelegd waarvoor de medewerkers verantwoordelijk zijn en hoe ze toegankelijkheid in hun dagelijks werk kunnen opnemen.