Toezicht en Handhaving

Digitale dienstverlening van overheidsinstanties is allereerst een aangelegenheid van overheidsinstanties zelf. Het toezicht op het naleven van de toegankelijkheidseisen is opgenomen in het wetsvoorstel Digitale Overheid, dat de definitieve grondslag gaat leveren voor het – nu nog tijdelijke – Besluit digitale toegankelijkheid overheid.

Toezicht vindt plaats volgens bestaande toezichtsbevoegdheden, structuren en instrumenten:

Bestuursorganen met een toezichthoudende rol binnen een bestuurslaag controleren of de organisatie de wettelijke verplichting naleeft. Dit noemen we horizontale controle. De gemeenteraad houdt bijvoorbeeld toezicht op de toegankelijkheid van de websites, apps en documenten van de gemeente.

Via interbestuurlijk toezicht door een hogere overheidsinstantie wordt gecontroleerd of het horizontaal toezicht voldoende effectief is. Dit wordt ook wel verticaal toezicht genoemd. De hogere overheidsinstantie kan uiteindelijk ingrijpen (‘indeplaatsstelling’) wanneer in strijd wordt gehandeld met het recht, het algemeen belang of bij taakverwaarlozing.

Het interbestuurlijk toezicht wordt uitgevoerd door provincies en ministeries. Deze delen hun bevindingen met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de (mate van) naleving door de gemeenten, waterschappen, ZBO’s en rijksoverheid. Over de voortgang rapporteert het ministerie jaarlijks aan de Tweede Kamer en elke drie jaar aan de Europese Commissie.

Er is geen geldelijke boete of straf, maar wel een bestuurlijk risico voor verantwoordelijke bestuurders als ze geen maatregelen nemen om grip te krijgen op digitale toegankelijkheid of geen deugdelijke verklaring publiceren voor toezichthouders. Ook kan het niet voldoen aan wetgeving leiden tot negatieve pers en reacties van belangengroepen.

Toezichthouders moeten aan de hand van een toegankelijkheidsverklaring kunnen controleren of een organisatie ‘in control’ is. Dat betekent dat duidelijk is welke digitale informatie en diensten de organisatie aanbiedt, wat de toegankelijkheidsstatus is van ieder digitaal kanaal en welke maatregelen gepland zijn ter verbetering.