Voeg ondertiteling van gesproken tekst en andere geluiden toe aan filmpjes

Om filmpjes toegankelijk te maken voor doven en slechthorenden voeg je een speciale vorm van ondertiteling toe. In deze ondertiteling wordt niet alleen de gesproken tekst opgenomen, maar ook andere dingen die te horen zijn, zoals een deurbel, muziek, gelach en wie er spreekt.

Hoe pas ik dit toe?

Ondertitels voor doven en slechthorenden, waarin naast de gesproken tekst ook geluiden worden beschreven, worden ook wel captions genoemd. Het toevoegen van goede ondertiteling heeft een inhoudelijke en een technische kant.

Inhoudelijk

Inhoudelijk moet de ondertiteling zo worden geschreven dat het filmpje zonder geluid helemaal te volgen is. Dat betekent dat alle belangrijke geluiden beschreven zijn. Het gaat dan niet alleen om de gesproken tekst, maar ook om andere geluiden. Denk bijvoorbeeld aan geluidseffecten (een ontploffing, een deurbel), muziek (als dit belangrijk is om het filmpje of de sfeer te begrijpen), gelach, en de locatie en/of identificatie van de sprekers. Het is niet erg als de gesproken tekst ingekort of versimpeld wordt om de ondertiteling niet te lang te maken.

Technisch

Op technisch vlak is het vooral belangrijk dat de ondertiteling gelijktijdig met het beeld wordt getoond, dus gesynchroniseerd. Er zijn twee manieren om ondertiteling te koppelen aan een filmpje: inbranden in het beeld (dit worden ‘open captions’ genoemd), of toevoegen als een apart ondertitelingsbestand (‘closed captions’). Als je de ondertiteling inbrandt in het beeld is deze altijd zichtbaar en kan een bezoeker er niet voor kiezen de ondertiteling aan of uit te zetten. Dat is niet zo gebruiksvriendelijk. Om die reden wordt de tweede methode vaker toegepast. Je kunt ondertitelingsbestanden in een apart programma maken. Voorbeelden van ondertitelingsbestanden zijn srt-, vtt- en sami-bestanden. In sommige CMS’en moet je het videobestand en het ondertitelingsbestand apart uploaden. Als je een video op YouTube plaatst kun je ook rechtstreeks in YouTube een ondertiteling aanmaken.

Voorbeelden

In een filmpje zit een gezin op de bank tv te kijken. De tv zelf is niet te zien, maar het geluid van een tv-reclame is te horen, en alle gezinsleden kijken naar hetzelfde punt in de kamer. ‘Heerlijk, zo’n rustig avondje op de bank’, zegt de moeder van het gezin. Opeens klinkt er van links een harde knal. Het gezin schrikt zichtbaar en kijkt in de richting van de knal. Dan is de stem te horen van een kind. Het kind zegt geschrokken: ‘oeps!’ Na enkele seconden zijn in de verte sirenes van een politieauto te horen. De vader van het gezin zegt: ‘ik denk dat onze buurjongen weer eens in de problemen zit!’

Als je het bovenstaande filmpje zonder geluid bekijkt, is het lastig te volgen wat er gebeurt. In de ondertiteling zou daarom het volgende beschreven moeten worden:

  • Het geluid van de tv.
  • De knal en de richting waaruit de knal komt.
  • Het feit dat het woord ‘oeps’ door een kind wordt uitgesproken.
  • De sirenes van een politieauto die in de verte zijn te horen.
  • De gesproken tekst door de moeder en vader van het gezin.

Hoe draagt dit bij aan een betere website?

Filmpjes met ondertiteling zijn toegankelijk voor mensen die doof of slechthorend zijn. Maar ook voor mensen zonder beperking is ondertiteling vaak handig, bijvoorbeeld als zij een filmpje willen bekijken in een situatie waarbij het geluid niet te hard kan staan (in de trein of op kantoor) of in een rumoerige omgeving.
Een ander voordeel van ondertiteling is dat filmpjes er beter vindbaar van kunnen worden. Omdat de ondertiteling uit tekst bestaat, kunnen zoekmachines zoals Google deze doorzoeken.

Bouwer of redacteur?

De redacteur is verantwoordelijk voor ondertitels waarin alle relevante geluiden en gesproken tekst zijn opgenomen. De bouwer moet zorgen voor een toegankelijke videospeler en voor mogelijkheden om alle benodigde bestanden voor toegankelijke filmpjes in het CMS te uploaden.

Technische details