Geluid, bewegend beeld en filmpjes

Met audio en video kun je vaak op een effectieve en aantrekkelijke manier informatie delen. Er zijn daarbij wel een aantal aandachtspunten. Zo kunnen bezoekers met een beperking moeite hebben deze informatie tot zich te nemen. Ook zoekmachines kunnen deze content niet indexeren. Op deze pagina vind je tips om met audio en video om te gaan. Daarnaast is beschreven wat verplicht is onder het huidige en toekomstige beleid.

Om welke bestanden gaat het?

Audio en videobestanden worden in de toegankelijkheidsrichtlijnen aangeduid als 'op tijd gebaseerde media'. Onder dit type inhoud valt:

  1. Geluid (zonder beeld)

  2. Bewegend beeld (zonder geluid)

  3. Filmpjes (een combinatie van beeld, geluid en eventueel interactieve elementen zoals een knop waar je op kunt klikken)

Van dit type inhoud zijn twee varianten: live uitgezonden audio en video, en eerder opgenomen audio en video, die op een later moment op het digitale kanaal wordt geplaatst. Voor beide varianten geldt apart beleid.

Beleid tot 23 september 2018

Uiterlijk 23 september 2018 zal nieuwe wetgeving op het gebied van digitale toegankelijkheid in werking treden. Je leest er meer over onder aan deze pagina. Tot die datum is het verplicht om de standaard voor toegankelijkheid toe te passen op basis van het 'pas toe of leg uit'-regime. Deze verplichting geldt ook voor audio en video. Alleen voor live filmpjes (beeld en geluid) bestaat een uitzondering. Deze hoeven niet voorzien te worden van ondertiteling voor doven en slechthorenden.

Gebruikmaken van een 'leg uit'

Het 'pas toe of leg uit'-regime schrijft voor dat overheidsorganisaties de toegankelijkheidseisen in principe moeten toepassen, maar in bepaalde situaties mogen uitleggen waarom dit (nog) niet (volledig) lukt. Die uitleg moet opgenomen worden in de toegankelijkheidsverklaring.

Het is in twee situaties toegestaan om niet (direct) aan de verplichting voor audio en video te voldoen:

  1. Uitzondering voor ondertiteling van live filmpjes: Het is toegestaan om een 'leg uit' te gebruiken voor het niet ondertitelen van live filmpjes. Het ondertitelen van live filmpjes is op dit moment namelijk nog erg duur. Kosten zijn daarom in deze situatie een toegestane reden om op dit punt af te wijken van de toegankelijkheidseisen. Ook gebrek aan beschikbaarheid is een toegestane reden. Er zijn weinig partijen in Nederland die live ondertiteling kunnen leveren.

  2. Tijdelijk niet voldoen aan de verplichting: Het is toegestaan om aan te geven dat je werkt aan de toegankelijkheid van audio- en videobestanden, maar dit doel nog niet volledig hebt bereikt. In de toegankelijkheids­verklaring moet staan welke maatregelen ter verbetering al zijn genomen, welke alternatieven de organisatie biedt en op welke termijn wel aan de verplichting zal worden voldaan.

Omgaan met uitdagingen

Met ontoegankelijke audio en video sluit je een grote groep bezoekers uit. Het is daarom belangrijk om bij de inzet van audio- of videobestanden een bewuste keuze te maken:

  • Zorg in de eerste plaats bij ieder audiovisueel bestand voor een goed tekstueel alternatief. Zeker bij kortere video‚Äôs is audiodescriptie en ondertiteling eenvoudig te realiseren.

  • Als je een langdurig of integraal verslag wilt opnemen in audio of video, bedenk dan of dit relevant is voor de eindgebruiker. Kan hij of zij eenvoudig bij de belangrijke informatie komen? Misschien is beknopte verslaglegging gebruiksvriendelijker en bruikbaarder.

  • Informatie die wordt getoond in een audio- of videobestand is niet doorzoekbaar voor zoekmachines.

Een voorbeeld: er is veel onduidelijkheid over raadsvergaderingen bij gemeenten. Veel organisaties hebben besloten om bij openbare vergaderingen niet langer te notuleren maar video-opnames van deze vergaderingen te plaatsen op de website. Veel organisaties denken dat dit verplicht is. De gemeentewet bepaalt echter alleen (in artikel 23, vijfde lid) dat een besluitenlijst van de vergadering openbaar moet worden gemaakt. De video-opname is daarmee geen verplichting.

Als opnames van raadsvergaderingen worden getoond via de website moeten deze voldoen aan de toegankelijkheidseisen en dus zijn voorzien van ondertiteling en indien nodig van audiodescriptie.

Beleid vanaf 23 september 2018

Uiterlijk 23 september 2018 zal in Nederland nieuwe wetgeving in werking treden die het 'pas toe of leg uit'-regime voor digitale toegankelijkheid vervangt. Vanaf dat moment gelden de volgende regels:

  • Alle eerder opgenomen (niet live) audio- en videobestanden die vanaf 23 september 2020 op het digitale kanaal worden geplaatst moeten toegankelijk zijn.

  • Alle live uitgezonden audio en video hoeft niet toegankelijk te zijn. Als een live uitgezonden audio- of videofragment na de live uitzending online blijft staan of opnieuw beschikbaar wordt gesteld, gaan de eisen voor eerder opgenomen audio en video gelden.

Meer informatie

Lees meer over het toegankelijk maken van audio en video.